LE TRAIN BLUE...
Een blog over Wilhelm von Gloeden en Wilhelm von Plüschow
Deel 1, gepubliceerd op vrijdag 20 maart 2026
Misschien dacht je bij het lezen van de blognaam dat het hier uitsluitend zou gaan over Elisàr von Kupffer en zijn kompaan Eduard von Mayer. Niets is minder waar. Uiteraard komen ze bij volgende blogs veelvuldig in beeld, dat "Elisarion" staat er bepaald niet voor niets en ik hou onderhand ook wel 'n beetje van ze. Echter om het in-zichtelijk te maken hoe het idee van dit blog is ontstaan, moeten we terug naar 'n aardig filmpje dat mijn partner Wim mij een tijdje terug als Whatsappbericht stuurde.
Hoewel zelf stokdoof, raakte ik niet alleen door de beelden ge-roerd, maar bij langsglijden van de tekst Wilhelm von Gloeden, viel zelfs het kwartje: die beelden had ik als bruinige Daguer-reotypes al eerder gezien! Ooit, ergens eind vorige eeuw bij een historisch dansonderzoek, (klik op Over mij op de menu-balk en bezoek mijn site Schrijverskot3) was ik er al een paar van tegen gekomen. Onmiddellijk Googelde ik op WvG; er ging een wereld voor mij open, en voor ik het wist raakte ik verdiept in de levens van 19e eeuwse jongens, die net als ik ook op een mooie knul verliefd waren geraakt...
Maar vanwaar dan dat "Le Train Blue..." zal je zeggen? Nou als er dus iets het leven van de heren in de Heeren-liefde heeft veraangenaamd, dan was het wel de komst van de trein waarmee het internationaal verplaatsen in plaats van met de koets plots een stuk comfortabeler ging. Als je wat te verteren had natuurlijk, dus van wel-gestelde familie! En daar 'n Grande Tour ook bij een degelijke opvoeding hoorde, om minstens aan de Griekse en Romeinse beschaving te ruiken, die door de opgravingswoede (Pompeii) zeer in de belangstelling stond, pakten die jonge heren de trein richting Griekenland en Italië. Deze Calais-Mediterranée Express vervoerde de rijken naar Cannes, Frejus, Juan les Pins of Monaco, waar het water zo prachtig blauw was, en dit in luxueuze blauwe slaapwagons, vandaar dat deze verbinding al snel in Londen en Parijs zo genoemd werd. En tja, in dat warme zuiden was de moraal 'n stuk losser, waren veel eenvoudige vissersjongens van armelijke families wel in voor een verzetje, zeker wanneer er een kleine vergoeding tegenover stond. En zo reisde de jonge baron Wilhelm von Plüschow midden de 19e-eeuwse jaren zeventig naar Italië, om daar tussen Rome en Napels te pendelen. Zijn eveneens in jongensliefde geïnteresseerde neef baron Wilhelm von Gloeden volgde wat later en kwam op Sicilië terecht.
Het is als weetje in dit kader misschien wel aardig dat er op zoek naar dergelijk vertier niet alleen naar het zui-den gereisd werd. In de roemruchte dertiger jaren reisden veel Duitse welgestelde families met kindermeisjes en al gedurende de zomermaanden naar de grote badhotels, zoals het chique Kurhaus in Scheveningen. Het Haagse gemeentebestuur liet vanaf station Hollands Spoor er gedurende de zomermaanden zelfs speciaal een open tram voor rijden! Zodat Louis Davids in het Paviljoen theater en op 78 toeren kon zingen: "En wie in 't luxebad zwemt, en daarna naar de stad tramt, die weet wat knal en chique is, maar niet wat romantiek is!" Mijn vader, hij was van 1921 en geboren op Scheveningen, wist zich uit zijn jeugd nog deftige Duitssprekende heren te herinneren, die zich aan de vissersjongens op het strand vergaapten, en wel wilden betalen voor een 'avontuurtje...'
Maar dit terzijde. Terug naar die beide fotograferende neven, want daar gaat dit blog over!